Nog even terug naar 17 april 2026 toen het werkbezoek van Suzanne Kröger van Progressief Nederland aan buurtwarmtenet Ketelhuis WG plaatsvond. Het bezoek was een mooie afsluiting van een week vol verhitte debatten over onze energievoorziening en energiebesparing in de Tweede Kamer. Suzanne Kröger sprong in haar eigen woonplaats Amsterdam op de fiets om een buurtwarmte-initiatief van dichtbij te bekijken en te praten met de initiatiefnemers, de gemeente Amsterdam en vertegenwoordigers van het Waterschap en andere koplopers in de warmtetransitie. Energie Samen organiseerde dit werkbezoek. In deze bijdrage een terugblik én een link naar tien tips voor onze leden om lokaal hun eigen werkbezoek te organiseren.
Iets voor elven op een zonovergoten vrijdagochtend opende Siward Zomer, voorzitter van Energie Samen het werkbezoek met een grote pluim richting het bestuur van Ketelhuis WG en alle krachten die zich sinds jaar en dag inzetten om op het Wilhelmina Gasthuisterrein in Amsterdam Oud-West een warmtenet op basis van aquathermie te realiseren. En hoewel de bouwwerkzaamheden voor de aanleg van dit warmtenet en de aanloop van buurtbewoners voor hun wekelijkse bakkie koffie voor flink wat ruis zorgden die ochtend, was de boodschap van Ilonka Marselis, strategisch adviseur bij Energie Samen aan Suzanne Kröger tijdens dit werkbezoek kraakhelder: “Zorg voor een gelijk speelveld, voldoende geld en een goed faciliterend kader zodat ook andere warmtegemeenschappen, met de lessen van KetelhuisWG in hun achterzak, Nederland van het aardgas kunnen halen. Energiegemeenschappen zijn dé aangewezen partij om dit in de praktijk te brengen, omdat zij transparant zijn en hun kennis en lessen delen.”
Zonder draagvlak, geen project
Annette Schermer, voorzitter KetelhuisWG: “Veel hindernissen en onduidelijke subsidies vanuit het Rijk hebben ons project meermaals vertraagd en voor grote uitdagingen gesteld. In de beginfase wist ook de gemeente niet goed hoe met een bewonersinitiatief om te gaan, maar het afgelopen jaar heeft zij veel steun geboden om het project over de finishlijn te halen. Ze waren ons vangnet en hebben ons opgroeiruimte gegeven. Dat is essentieel om een project als dit tot bloei te laten komen.”
Ook Davey Meelker, die namens de Gemeente Amsterdam aanwezig was, beaamt dit: “Geef initiatieven de ruimte, ondersteun ze en geef leningen indien nodig, want het is prachtig wat hier is gebeurt. Je ziet draagvlak in de buurt en een project dat door de bewoners zelf is opgezet. Dat gun ik elke gemeente, maar zorg dat je goed contact houdt én de ondersteuning biedt die nodig is.”
Richard Oudhuis, strategisch adviseur Waterschap Amstel Gooi en Vecht, vult aan en wijst op de onschatbare waarde van ons oppervlaktewater voor aquathermie. Het waterschap onderzoekt momenteel of oppervlaktewater, zoals het water dat hier vanuit het Jacob van Lennepkanaal benut wordt voor warmte, op veel meer plekken in Nederland zo benut kan worden. Dat is veelbelovend.
Stabiele prijzen en betrokkenheid
Met de onderlinge gesprekken en verhalen van KetelhuisWG, Warmtenet Muiderberg en MeerEnergie kon duidelijk worden gemaakt aan Suzanne Kröger hoe warmtegemeenschappen zorgen voor een stabiele energieprijs voor bewoners. Deze wijk in hartje Amsterdam is erg divers. Er zijn koop- en huurwoningen en er zijn ondernemers gevestigd. Door dit initiatief kennen de mensen elkaar goed en kijken ze naar elkaar om. Ze nemen ze elkaar bij hand als het gaat om energiebesparing en de energietransitie en door de verbinding ontstaan ook tal van andere initiatieven. Die betrokkenheid van buurtbewoners was tijdens het werkbezoek te merken: tijdens het werkbezoek liepen buurtbewoners regelmatig naar binnen.
“Als hier de pleuris uitbreekt, dan zorgt men voor elkaar.”
Siward Zomer onderstreept nogmaals hoe waardevol en bijzonder het proces is dat hier doorlopen wordt met de hele buurt: “Dit soort gemeenschappen creëren meer dan alleen een stabiele energieprijs voor hun bewoners. Ze zorgen voor meer democratische betrokkenheid bij de energievoorziening en dragen ook bij aan de sociale en financiële weerbaarheid in de wijken. Ze worden letterlijk verbonden met elkaar. “Als de pleuris uitbreekt in de wereld dan zorgt men hier voor elkaar. Niemand wil namelijk weer zo hard geraakt worden in de portemonnee als tijdens de vorige energiecrisis in 2022. Het frustreert mij dat er constant aan dit soort initiatieven getwijfeld wordt en dat ze keer op keer moeten bewijzen dat ze professioneel en efficiënt kunnen bijdragen aan het versterken van de warmtetransitie. Daar kan de politiek bij helpen, door hen te betrekken, een gelijk speelveld én elkaar opgroeiruimte te geven. Je ziet dat een lokaal gedragen project sneller uitgerold wordt dan projecten die van bovenaf opgelegd worden.”
Alle wind mee voor warmtegemeenschappen
Suzanne Kröger pakt aan het einde van het werkbezoek het woord. Ze prijst de inzet van KetelhuisWG en gaat zich hardmaken in de Tweede Kamer om meer van dit soort initiatieven te ondersteunen: “Mensen willen een betaalbaar warm huis en warmtegemeenschappen zijn de sleutel om ervoor te zorgen dat we in heel Nederland in de wijken met elkaar zorgen voor die betaalbare warmte. Wat mij betreft: alle wind mee voor warmtegemeenschappen. Maar het vraagt wel van het Rijk om echt te zorgen dat dit soort initiatieven opgroeiruimte krijgen en dat we samen kijken hoe we dit soort projecten in heel Nederland van de grond krijgen.”
Na de gesprekken in het buurthuis, volgde een korte rondleiding door de wijk waar het warmtenet wordt aangelegd. Een videomontage van het bezoek bekijk je hieronder. Wil jij zelf lokaal een werkbezoek organiseren? Lees hier elf tips voor het opzetten van een werkbezoek.
Bekijk hieronder het videoverslag of op YouTube.
