Op dit moment is Nederland in de ban van een dubbele ‘code oranje’. De ‘oranjekoorts’, gerelateerd aan het WK voetbal ’26 en de uitgegeven code oranje door het KNMI: Nederland gaat gebukt onder een extreme hittegolf. Het zal daarnaast niet lang meer duren of de headlines in de media gaan weer over ‘code rood’ in relatie tot netcongestie. Vanaf 1 juli geldt er in delen van Utrecht een aansluitstop. Netbeheerders zullen dan geen nieuwe of zwaardere elektriciteitsaansluitingen realiseren, omdat ze bang zijn dat het stroomnet overbelast raakt. Het stroomnet wordt op slot gezet. Aan de vooravond van het EK op 10 juli 2024 riepen wij netbeheerders al eens op om hun, toen nog nieuwe, capaciteitskaarten oranje te kleuren, in plaats van rood.
Omdat er tot op heden vrij weinig veranderd is en netbeheerders nog steeds transport weigeren en omdat we inmiddels alweer aan een nieuw WK begonnen zijn, herhalen wij onze oproep: Netbeheerders: kleur Nederland Oranje! Al jaren zien wij dat energiegemeenschappen, coöperaties en andere maatschappelijke initiatiefnemers tegen barrières aanlopen bij het verkrijgen van een netaansluiting of transportcapaciteit. Tegelijkertijd wordt in het publieke debat vaak gesproken over een “vol elektriciteitsnet”, terwijl de werkelijkheid veel complexer is. Achter die eenvoudige boodschap gaan belangrijke vragen schuil over beschikbare capaciteit, transparantie, prioritering en de positie van lokale energie-initiatieven. Hierover gaf Leon Straathof onlangs een verdiepend interview met Telegraaf.
Wij blijven aandacht vragen voor de discussies die wij al jaren voeren met netbeheerders om eerlijke toegang tot het elektriciteitsnet. De materie is complex en de simpele framing dat ‘het net vol is‘ doet geen recht aan de werkelijkheid. Het is nu tijd voor actie en verandering. Met dit artikel in Telegraaf, een interview bij BNR, onderstaande blogbijdrage én de geschilbeslechtingen bij de ACM die wij hebben gewonnen, hopen we meer bewustwording te creëren en de positie van energiegemeenschappen te versterken. Netbeheerders, het wordt tijd om energiegemeenschappen serieus te nemen: structurele samenwerking met een sector die in de haarvaten van de maatschappij zit, is vele malen effectiever dan de boel op slot gooien, cijfers binnenhouden en samenwerking eindeloos voor je uitschuiven. Het is geen code rood. Het is code oranje.
Repost blogbijdrage 10 juli 2024: Netbeheerders: kleur Nederland Oranje!
De vernieuwde, roodgekleurde, capaciteitskaart van de netbeheerders is te pessimistisch. In nog geen enkel congestiemanagementgebied in Nederland is de financiële of technische grens voor congestiemanagement bereikt.
Code rood. Wachtrijen. Weigeringen. Veel Nederlandse bedrijven en energiecoöperaties kunnen niet verder met hun plannen, omdat netbeheerders weigeren transportcapaciteit toe te kennen voor het elektriciteitsnet. Daardoor stagneert de energietransitie, en nog onnodig ook. Want in de meeste congestiegebieden kunnen netbeheerders nog wel degelijk transportcapaciteit toekennen, als de aanvrager bereid is om tegen vergoeding de piek te vermijden. Dat wordt congestiemanagement genoemd.
Ik spreek veel energiecoöperaties die netbeheerders willen helpen om overbelasting tegen te gaan in congestiegebieden, maar die toch geen transportcapaciteit krijgen. Daarom is het tijd voor een andere kleur: het net is nog niet rood en er kan in oranje gebieden nog flink wat bij! En wij helpen mee om dat op een verantwoorde manier te doen, zodat de netten overeind blijven. De kleur rood past daar niet bij. Dan stopt alles. Oranje geeft de situatie veel beter weer: we kunnen nog even door, maar we moeten wel opletten. Rood leidt tot conflicten, oranje motiveert om mee te helpen.
De regels voor netcongestie zijn hier duidelijk over: een netbeheerder moet meewerken aan congestiemanagement zolang dat verantwoord is. Een netbeheerder mag pas transport weigeren als congestiemanagement te duur wordt (financiële grens) of als alle extra toegestane netcapaciteit is uitgegeven (technische grens). Pas dan kleurt de kaart rood, dus niet eerder. Op dit moment zijn er in Nederland nog geen congestiegebieden waar de financiële of technische grens is bereikt. Dus netbeheerders: kleur Nederland oranje!
Leon Straathof
Adviseur nettoegang en flexibiliteit bij Energie Samen
Toolkit nettoegang voor leden van Energie Samen
Loop je als energiecoöperatie of energiegemeenschap tegen weerstand aan bij een netbeheerder? Wacht niet af. Op onze website vind je praktische hulpmiddelen, waaronder een flyer, een toolkit en ondersteuning op maat. Samen zorgen we ervoor dat de stem van lokale energie-initiatieven wordt gehoord en dat netbeheerders hun wettelijke verplichtingen nakomen.
