Vijf jaar geleden stonden ze met een stapel vouchers bij de supermarkt om inwoners aan te spreken over simpele energiemaatregelen. Nu leiden ze grootschalige wijkprojecten, runnen een energiehuis en werken met tientallen betrokken inwoners, adviseurs en klussers aan de verduurzaming van Oisterwijk, buurdorpen en de regio daaromheen. DEC-Oisterwijk bewijst dat lokale energiecoöperaties méér zijn dan leveranciers van energiebesparing: ze brengen mensen bij elkaar, bouwen bruggen tussen gemeente en bewoners en zorgen dat plannen ook echt uitgevoerd worden. Robert Linck, mede-initiatiefnemer van Duurzame Energie Coöperatie Oisterwijk (DEC Oisterwijk): “Het draait om vertrouwen. Als je dat opbouwt, kun je samen bergen verzetten.”

Een ludiek begin dat iets in beweging zette

Het begon met een bonte stoet van truien, een modeshow op het dorpsplein en een flinke dosis enthousiasme: Warme Truiendag. Een klein groepje enthousiastelingen zette het op poten met één doel: mensen op een vrolijke manier bewust maken van energieverbruik. Met 1.400 bezoekers en 150 vrijwilligers kwam er iets bijzonders op gang in Oisterwijk. Robert: “Het leerde ons meteen een belangrijke les: als je het leuk maakt, samendoet en zichtbaar bent in de gemeenschap, dan gaan mensen écht meedoen.”

Van buurtproject naar breed gedragen energiemissie

Na dat eerste succes groeide het initiatief snel door. DEC-Oisterwijk werd officieel opgericht, met een duidelijke missie: een duurzaam energielandschap opbouwen, samen met en voor alle inwoners. Het aantal projecten breidde zich uit: van coöperatieve zonnedaken onder de vlag van Zon op Oisterwijk – waardoor ook mensen zonder geschikt dak konden meedoen – tot deelname aan het grote Spinderwind-windmolenpark met tien andere coöperaties. Elke stap was een zorgvuldig samenspel van inwoners, vakmensen en de gemeente, waarbij niet alleen energie werd opgewekt, maar ook vertrouwen en verbondenheid groeiden.

Een energiehuis waar de drempel laag is

Om de energietransitie voor bewoners écht zichtbaar en bereikbaar te maken, opende de coöperatie in Tiliander – vlak naast het sociale loket – een energiehuis. Voor de uitvoering richtte DEC een aparte stichting op: Oisterwijk Duurzaam. “Daar kan iedereen binnenlopen: voor advies, voor informatie, of gewoon met een vraag,” vertelt Robert. Vaak leidt dat tot een huisbezoek door een van de energieadviseurs of klussers. Tijdens zo’n bezoek worden direct kleine maatregelen uitgevoerd, zoals tochtstrips plaatsen, ledlampen monteren of radiatorfolie aanbrengen. Ook is er een gespecialiseerd team dat met blowerdoorapparatuur een ‘Lek-check’ kan doen om luchtlekken op te sporen.

Het werk ligt in handen van een hecht team van zo’n achttien veelzijdige (semi-)vrijwilligers – vaak gepensioneerde vakmensen – die niet alleen advies geven, maar tijdens één bezoek ook direct maatregelen doorvoeren. Bij kwetsbare huishoudens gebeurt dit kosteloos. Zo zijn inmiddels honderden woningen energiezuiniger gemaakt, waardoor bewoners meer comfort ervaren en minder tocht in huis hebben. Daarnaast organiseert DEC in Tiliander regelmatig lezingen over thema’s als warmtepompen, zelf je woning isoleren en thuisbatterijen. De volle zalen bewijzen telkens hoeveel behoefte er is aan dit soort praktische kennis.

Energiearmoede als groeiversneller

Soms is één project het echte keerpunt. Voor DEC was dat het project Energiearmoede. “We gingen echt de wijk in: van deur tot deur, de straat op, mensen persoonlijk aanspreken,” vertelt Robert. Van de 840 woningen op de lijst kregen er 640 een energieadvies, vaak direct gevolgd door kleine ingrepen: tochtstrips plaatsen, radiatorfolie aanbrengen, een ventilator tegen vochtproblemen, de CV-ketel zuiniger instellen of zelfs voorzetramen plaatsen. De resultaten verrasten iedereen. “De gemeente had nooit gedacht dat we zó veel mensen zouden bereiken,” zegt Robert. Voor DEC zelf was het een enorme bevestiging: hun menselijke aanpak werkte écht. Voor de gemeente betekende het vertrouwen – ze bewezen dat hun aanpak werkte, en verdienden ruimte om door te groeien. En in de praktijk werd het een katalysator: met dit succes in handen kon DEC opschalen, nieuwe projecten starten en zich steviger positioneren in de samenwerking met de gemeente en regio.

Slim financieren voor blijvende impact

Continuïteit vraagt om een stevige basis. Bij DEC-Oisterwijk krijgen vrijwilligers een passende vergoeding – genoeg om inzet structureel te maken. “Het voordeel van betalen is dat degene die het werk doet zich ook echt committeert,” legt Robert uit. “En het moet leuk blijven – plezier en onderlinge verbondenheid zijn minstens zo belangrijk. Het is echt team-work.”

In de beginjaren deelden ze gratis vouchers uit, maar meer dan de helft bleef ongebruikt. “No pricing, no value,” zegt Robert. “Mensen waarderen wat ze zelf mede betalen.” Nu kost een advies € 115 exclusief btw, waarvan de gemeente € 50 subsidieert, zodat inwoners € 88 betalen. Voor wie dat niet kan, neemt de gemeente de kosten volledig voor haar rekening.

Het energieloket kwam tot stand dankzij een slimme financieringmix: de gemeente nam een deel voor haar rekening, en de Rabobank stapte in voor drie jaar. “Dat was een belangrijk moment,” vertelt Robert. “Daarmee konden we niet alleen het loket starten, maar ook opleidingen voor vrijwilligers en een centrale plek in Tiliander realiseren – midden in de gemeenschap.”

Altijd een stap vooruit denken

Vooruitdenken zit in het DNA van DEC-Oisterwijk. Toen het Nationaal Isolatie Programma in beeld kwam, had DEC al een uitgewerkt plan van acht pagina’s klaarliggen, waardoor de gemeente snel kon aanhaken. Die aanpak gaf vertrouwen én leverde een nieuw project op. Toch blijft er een kwetsbaar punt: het grootste deel van het werk wordt gedragen door een klein aantal trekkers, onder wie Robert (73). “Daarom blijven we nieuwe krachten betrekken,” vertelt hij. “Vaak zijn dat vitale 60-plussers die hun ervaring en tijd willen inzetten. Zo houden we de coöperatie toekomstbestendig.”

De huisarts voor de energietransitie

Wat DEC-Oisterwijk doet, gaat verder dan zonnepanelen plaatsen of huizen isoleren. “Wij zijn er voor mensen,” zegt Robert. “Zonder eigenbelang, met oog voor wat zij nodig hebben. Ik noem ons graag ‘de huisarts voor de energietransitie’: dichtbij, vertrouwd, en we kijken altijd naar het geheel, mensen in hun eigen woning. Juist dat persoonlijke maakt het verschil.”

Brochure “De energie van lokaal”

Dit artikel maakt onderdeel uit van de brochure De energie van lokaal, waarin Energie Samen inspirerende praktijkvoorbeelden bundelt van lokale energiecoöperaties die werken aan energiebesparing, energiearmoede aanpakken en toegankelijke energiehuizen in de wijk. In de volledige brochure lees je meer verhalen, inzichten en coöperatieve aanpakken uit het hele land.