Vanuit Energie Samen zijn Dhanya Puthucode Krishnan, Nenya Jochemsen, Ries Verhoeven, Siward Zomer en Ilonka Marselis van 5 tot en met 7 mei aanwezig bij het European Energy Communities Forum. Foto’s staan onderaan dit bericht. Zij delen ervaringen uit Nederland met collega’s uit heel Europa die werken aan energie-onafhankelijkheid en de ambitieuze groeidoelstelling voor energiegemeenschappen vanuit de Europese Commissie: minstens één energiegemeenschap per gemeente van 10.000 inwoners.
Nederland loopt voorop, maar potentieel energiegemeenschappen veelal onbenut
De Europese Rekenkamer heeft onlangs een kritisch rapport over de voortgang van deze doelstelling gepubliceerd: “Energy communities: Potential yet to be fulfilled“. Tot op heden is slechts 27% van de bovengenoemde groeidoelstelling gehaald. Nederland heeft echter een score van 81% (vs. Polen 3,5%, Italië 2,1%, Roemenië 0,4%). Dat is ver bovengemiddeld en het resultaat van jarenlang hard werken door Nederlandse energiecoöperaties en beleidsmakers. In het rapport staat dat in Nederland energiecoöperaties meer bijdragen aan de nationale hernieuwbare capaciteit dan in andere onderzochte landen. Ook wordt de nationale ondersteuning omschreven als gestructureerd, praktisch en goed toegankelijk en wordt het ontwikkelfonds expliciet genoemd als ‘goede praktijk’. Die ervaring neemt de delegatie van Energie Samen mee naar het forum in Letland. Ries Verhoeven, teamleider belangenbehartiging bij Energie Samen zegt hierover: “We zijn trots op de mooie score. Het rapport van de Europese Rekenkamer bevat ook aanbevelingen om energiegemeenschappen te stimuleren bij het ontwikkelen van energieopslag en flexibiliteitsdiensten. Nederland heeft deze aanbeveling geaccepteerd, met juli 2027 als streefdatum. Dit zien wij vooral als een kans: energiegemeenschappen kunnen een sleutelrol spelen in het oplossen van netcongestie, als ze daarvoor de juiste ondersteuning krijgen. De geaccepteerde aanbeveling brengt hopelijk de gewenste versnelling.”
Verbinden, versterken, versnellen
Kaspers Melnis, minister voor klimaat en energie in Letland, is blij dat het forum in zijn land is neergestreken: “In Letland staan we nog maar aan het begin. Er zijn nog maar weinig energiegemeenschappen. We willen graag bijdragen aan de Europese doelstellingen, maar we hebben hier nog veel vragen over. Het is dus enorm waardevol om hier te leren hoe andere landen dit doen. Vanuit mijn rol ga ik mij inzetten voor meer financieringsmogelijkheden voor Letland.”
Ilonka Marselis, strategisch adviseur van Energie Samen en Vice-president bij REScoop.eu benadrukt de waarde van drie dagen informatie uitwisselen en netwerken om energiegemeenschappen in heel Europa te versterken. “De workshops zijn heel interessant. Zo hebben we al met elkaar onderzocht hoe we nog beter de sociale impact van energiegemeenschappen kunnen meten en zie ik een hele mooie handreiking vanuit Griekenland om energiegemeenschappen in de Balkanregio op te helpen zetten. Daarnaast is hier gisteren ook de tweede ronde geopend voor het European Energy Communities Facility*. 71 energiegemeenschappen maken kans op € 45.000, – vanuit de Europese Unie voor het ontwikkelen van een goed onderbouwd projectplan. Allemaal mooie voorbeelden en initiatieven die energiegemeenschappen verbinden, versterken en helpen om te versnellen.”
Op naar Europese energie-onafhankelijkheid
Met de oorlog in het Midden-Oosten die de gas- en olieprijzen opnieuw de hoogte injaagt, staat energie-onafhankelijkheid bij de Europese Unie en deze week in Letland hoog op de agenda. REScoop.eu-voorzitter Mark Luntley zegt hierover tijdens de opening van het forum: “Europese energie-onafhankelijkheid is nog nooit zo belangrijk geweest. We willen niet langer afhankelijk zijn van vervuilende fossiele brandstoffen. Er komt steeds meer bewustzijn dat decentrale koppeling van opwek en verbruik van energie de onafhankelijkheid en betaalbaarheid van onze energievoorziening versterkt.”
Dit werd kortgeleden ook benoemd door Groen-Europarlementslid Sara Matthieu. Zij is één van de kartrekkers van het Burgenenergieplan (Citizens’ Energy Package). “Zolang we afhankelijk zijn van geïmporteerde fossiele brandstoffen, hangen onze energieprijzen af van geopolitieke chaos. Te lang was energie een verhaal van grote bedrijven en oliesjeiks. Het wordt dringend tijd dat burgers zelf de controle krijgen en profiteren van groene energie.” Als onderdeel van het Citizen Energy Package heeft de Europese Commissie een concreet actieplan gepubliceerd met als doel om de door energiegemeenschappen geïnstalleerde hernieuwbare capaciteit te laten groeien naar 90 GW. Het plan pakt vijf thema’s aan: betere regelgeving, toegang tot financiering, kennisopbouw, sociale inclusie en digitale innovatie. Het volledige actieplan is hier te lezen en veel van deze thema’s worden ook besproken tijdens het forum.
Lees ook: het nieuwste position paper van RESCoop.eu: Energiegemeenschappen, een veilige haven in tijden van crisis.
* De tweede subsidieronde van ENERCOM is geopend op 5 mei 2026 en loopt tot 5 juli 2026. De uitslag volgt in oktober. Heb je vragen over deze subsidie vanuit de EU? Sluit dan volgende week maandag (11 mei) van 11.30 – 12.30 uur aan bij ons online vragenuurtje.
