Het kabinet maakt €300 miljoen vrij voor een nationaal isolatieoffensief. Hiervan wordt €80 miljoen ingezet voor het versterken van de positie en slagkracht van energiehulpnetwerken in gemeenten. Wij zijn blij dat het kabinet voor dit belangrijke doel extra geld vrijgemaakt heeft. Voor energiecoöperaties en gemeenten liggen er nu concrete kansen om samen energiearmoede nog effectiever aan te pakken. We adviseren beide partijen om elkaar op te zoeken.

Wat heeft het kabinet aangekondigd?

Vanwege de aanhoudende onrust in het Midden-Oosten trekt het kabinet €300 miljoen uit om woningen versneld te isoleren. Een belangrijk onderdeel van het pakket voor onze leden en voor gemeenten is het behoud van lokale energiehulpnetwerken. Om te voorkomen dat bestaande organisaties die huisbezoeken afleggen en direct eenvoudige energiebesparende maatregelen uitvoeren verdwijnen, stelt het kabinet €80 miljoen beschikbaar. Dit gebeurt via de verhoging van de specifieke uitkering (SPUK) Aanpak energiearmoede in september 2026 en in 2027.

Waarom is dit een kans voor energiecoöperaties?

In 2024 leefden naar schatting 510.000 huishoudens in energiearmoede. Dit is bijna 180.000 meer dan het jaar ervoor. Uit onderzoek van TNO blijkt dat het bereiken van de meest kwetsbare huishoudens vraagt om meer dan alleen subsidies.

Lokale energiecoöperaties zijn bij uitstek in staat om deze mensen daadwerkelijk te bereiken en te helpen. Dat blijkt ook uit een apart TNO-onderzoek naar kenmerken van effectieve energiehulp. Energiehulporganisaties die lokaal geworteld en langer dan vijf jaar actief zijn, verbeteren aantoonbaar het wooncomfort en de fysieke en mentale gezondheid van bewoners. Daarnaast verminderen ze de financiële zorgen en eenzaamheid. Bovendien maakt continuïteit het verschil: meerdere en langere bezoeken geven energiehulpen de ruimte om hulp af te stemmen op de behoeften van bewoners. Voor blijvende gedragsverandering is regelmatige feedback nodig.

In Nederland zijn nu al meer dan 300 coöperaties actief met energiebesparingsactiviteiten, altijd in nauwe samenwerking met hun gemeente. Deze extra middelen zijn dus een kans om de bestaande activiteiten te versterken en uit te breiden.

Oproep aan leden: ga in gesprek met je gemeente

Energiecoöperaties kunnen een sleutelrol spelen bij de uitvoering van dit isolatieoffensief, maar dat vraagt om actie:

• Ben je al actief op dit gebied? Maak je gemeente attent dat er extra middelen komen en dat ze daarmee kunnen zorgen dat jullie je activiteiten kunnen uitbreiden en doorzetten in de komende jaren.
• Ben je nog niet actief op dit gebied? Benader je gemeente en maak duidelijk dat coöperaties op een impactvolle wijze kunnen bijdrage aan een effectieve aanpak van energiearmoede. Ga in gesprek over welke rol jouw coöperatie wil spelen bij het bereiken van huishoudens in energiearmoede en hoe de gemeente dat met deze extra middelen mogelijk kan maken.
• Hoe concreter hoe beter! Leg een concreet plan voor welke activiteiten je zou willen doen met de extra middelen. Laat je inspireren door voorbeelden op onze Kennisbank Energiegemeenschappen of in onze brochure: De Energie van Lokaal.
• En daarnaast: kijk naar andere mogelijkheden om met energiebesparing aan de slag te gaan, je activiteiten te versterken en je bereik te vergroten. Meld je bijvoorbeeld tot 6 juli aan voor ANWB EnergieMaatje, een project in samenwerking met de ANWB waarin lokale energiecoöperaties aan de slag gaan met energiebesparing tijdens de Bespaarweken in november.

Wil je ook samenwerken met je gemeente in een lokale aanpak energiearmoede? Zo pak je je rol als coöperatie. 

Oproep aan gemeenten: is er een coöperatie actief in jouw gemeente?

Gemeenten krijgen de komende periode extra middelen om energiearmoede aan te pakken. De uitdaging is niet zozeer het geld, maar de uitvoering: hoe bereik je de huishoudens die niet reageren op een brief of subsidieformulier? Uit de analyse van aanvragen en voortgang van de Speciale Uitkering Lokale Aanpak Isolatie (SpUk LAI) door Bureau 7TIEN blijkt dat gemeenten die in de uitvoering van de SpUk LAI samenwerken met lokale energiecoöperaties gemiddeld de meeste voortgang boeken. Met de aangekondigde middelen kun je de samenwerking met lokale energiecoöperaties verder opzoeken en versterken: Met de aangekondigde middelen kun je de samenwerking met lokale energiecoöperaties opzoeken en versterken:

• Werk je al samen met je lokale energiecoöperatie aan energiearmoede? Dan kan je met deze middelen de samenwerking uitbreiden en versterken.
• Werk je nog niet samen? Gebruik dit als kans om lokale netwerken te versterken en een lokaal gewortelde, effectieve aanpak op te zetten tegen energiearmoede.
• Heb je vragen over hoe je de samenwerking concreet kan vormgeven? Wij helpen je graag.

Samen bereiken we de huishoudens die het het hardst nodig hebben.

Meer lezen en luisteren over dit onderwerp?

• Laat je inspireren door de verhalen van onze leden in De Brochure De energie van lokaal en op onze website.
• Bekijk de webinars Effectief inzetten van SPUK-armoedegelden en Ontzorgen van kwetsbare woningeigenaren bij verduurzaming van woningen (Programma Lokale Energiearmoede Aanpak, november 2024)
• Doorzoek de kennis op de kennisbank voor energiegemeenschappen over lokale aanpak energiearmoede. Bijvoorbeeld over Hoe betrek je kwetsbare huishoudens? en Stappenplan aanpak energiearmoede met onder andere: 
  – Hoe werk je samen met de gemeente aan je energiearmoede-aanpak? 
  – Hoe kun je een lokale energiearmoedeaanpak financieren? 
  – Wat zijn voorbeelden van een lokale energiearmoedeaanpak?
• Leer van het Energiehulpnetwerk met onder andere hun handboek lokale aanpak energiehulp, e-learnings en toolkits.
• Bevorder de samenwerking tussen gemeente en energiecoöperaties met de kennis en ondersteuning over Opgroeiruimte, over Dienst Algemeen Economisch Belang (DAEB) en Handreiking Inschakelen energieklusdiensten (NPLW).
  
• Verdiep je in diverse onderzoeken over energiearmoede en de rol van energiecoöperaties: 
  – Kenmerken van effectieve energiehulp in Nederland – TNO 
  – Kwantitatieve en kwalitatieve analyse van de effecten van energiehulp – TNO
  – Energiehulp goed voor het klimaat, portemonnee, gezondheid en sociaal welzijn – TNO
  – Weerbaar door energiehulp en woningrenovaties – TNO 
  – Gemeentelijke aanpak specifieke uitkeringsregeling lokale aanpak isolatie – Bureau7TIEN 

Wil je als coöperatie weten hoe je het gesprek met je gemeente kunt aangaan? Of ben je als gemeente op zoek naar een lokale partner? We brengen jullie graag in contact! Neem contact op met Energie Samen via contact@energiesamen.nu.