Deze initiatieven waarin burgers samen lokaal energie opwekken en delen, kunnen de oplossing vormen voor een toekomstbestendig energiesysteem. Zij kunnen namelijk de uitvoeringskracht voor de energietransitie leveren waaraan het veel bedrijven en gemeenten momenteel ontbreekt. Die uitvoeringskracht is niet alleen beleid maken of investeren. In het energiesysteem gaat het ook om het organiseren van eindgebruikers in één organisatie en belangrijker nog: om het winnen van het vertrouwen van die eindgebruikers. De energiegemeenschappen mogen wél achter de voordeur komen. Dit geldt ook voor energiehubs.
Ik ben van mening dat energiegemeenschappen de energiehubs van de toekomst zijn. Energiegemeenschappen bieden namelijk meer dan groene stroom tegen kostprijs. Zij staan voor autonomie, samenwerking en lokaal eigendom. In tegenstelling tot de grote, anonieme energiemarkt vormen ze een verbindende factor waarin iedereen meedoet en kan meebeslissen: jong én oud, rijk én arm, burgers én bedrijven.
In de politiek en in de media wordt veel gesproken over smart energiehubs. Deze zijn vooral gericht op bedrijventerreinen en draaien om efficiënte benutting van netcapaciteit. De focus ligt hier minder op het onderling delen van energie, en meer op het slim managen van de infrastructuur. Contracten tussen bedrijven zorgen ervoor dat piekbelastingen worden beperkt en capaciteit optimaal wordt gebruikt. Deze twee concepten lijken steeds meer naar elkaar toe te bewegen; burgers en bedrijven zoeken steeds meer de samenwerking met elkaar op. Zo sluiten bedrijven zich steeds vaker aan bij energiegemeenschappen, terwijl smart energiehubs elementen van samenwerking en energiedeling overnemen.
Dit is geen toevallige trend, maar een noodzakelijke reactie op de uitdagingen die ze alleen samen kunnen aangaan: netcongestie, stijgende energieprijzen en de roep om duurzaamheid. Met projecten als local4local proberen wij die beweging te stimuleren. De kracht van de samenwerking tussen burgers en bedrijven ligt in het slim en collectief benutten van middelen. Of het nu gaat om burgers die energie delen met lokale bedrijven of om bedrijventerreinen die hun overschot aan warmte of elektriciteit delen met omliggende wijken: samenwerking is de sleutel en moet meer ruimte krijgen. Niet alleen binnen de lokale en landelijke politiek, maar ook financieel. Alleen dan kunnen deze initiatieven snel professionaliseren en groeien en de uitvoeringskracht blijven leveren waaraan zoveel behoefte is.
Nu het laaghangend fruit gerealiseerd is en de investeringszekerheid minder wordt, vertrekken buitenlandse investeerders. Energiehubs en energiegemeenschappen blijven. Ze hebben niet per se het doel winst te maken, maar voorzien in de behoefte van de leden. De energiegemeenschappen kunnen in de toekomst de dominante speler worden op lokaal niveau, maar dan moeten zij daarvoor wel ruimte en financiële middelen krijgen in het bestaande speelveld. De wil en het lokale netwerk zijn er om lokale productie, gedeelde infrastructuur en decentrale organisatie te combineren. Het zijn de energiegemeenschappen die samen met bedrijven een robuust antwoord bieden op het huidige fragiele energiesysteem. Samen met die energiegemeenschappen bouwen we aan een duurzame toekomst, waarin energie niet alleen een grondstof of een basisbehoefte is, maar ook een gedeelde verantwoordelijkheid.
Vakblad Energie en Duurzaamheid
Het interview is te lezen in de nieuwste editie van Vakblad Energie en Duurzaamheid (2025 #1): Energiehubs en -gemeenschappen: “Het decentrale energiesysteem is de toekomst”. Het vakblad Energie en Duurzaamheid is hét vakblad over duurzame energie en verschijnt elk kwartaal. Wil jij het vakblad ook ontvangen? Meld je dan hier gratis aan.
