Zonnewal-project in Ede stilgelegd
Deze uitspraak volgt op een klacht van ons lid ValleiEnergie over het Zonnewal-project. In 2023 en 2024 onderzocht de energiecoöperatie twee mogelijkheden om netcongestie te omzeilen en lokaal opgewekte zonnestroom te gebruiken. Een rechtstreekse aansluiting op het Ziekenhuis Gelderse Vallei bleek niet haalbaar en op het aanbod om in gesprek te gaan over de mogelijkheden tot congestiemanagement via een capaciteitsbeperkingscontract werd niet ingegaan door Liander. Door langdurige onzekerheid werd de businesscase van Zonnewal uiteindelijk onrendabel en moest het project worden stilgelegd. ACM oordeelt nu dat Liander destijds onterecht transport weigerde. Kees Donker, voorzitter van ValleiEnergie: “Dit besluit van ACM geeft ons perspectief om het project de Zonnewal opnieuw op de agenda te zetten. Ook Gemeente Ede heeft direct enthousiast gereageerd en daar hebben we al een afspraak mee. We hopen dat Liander door deze uitspraak nu wel meehelpt en dat onze lokale gemeenschap alsnog kan profiteren van duurzame energie, natuurontwikkeling en biodiversiteit op deze bijzondere plek.”

ACM eerder kritisch over weigering transportcapaciteit
Wij vinden dat deze uitspraak opnieuw laat zien dat netbeheerders aanvragen te snel afwijzen. In mei 2025 oordeelde de ACM dit al in de zaak van Stedin (BijZONderBaarn), en nu blijkt dat ook Liander transportcapaciteit onterecht weigert. Siward Zomer, voorzitter van Energie Samen: “Het is goed dat de ACM duidelijk maakt dat een transportaanvraag niet zomaar mag worden geweigerd. Het laat zien dat het elektriciteitsnet nog niet vol is en dat overbelasting pas in de toekomst kan optreden. Hiervoor is congestiemanagement als belangrijk instrument al drie jaar geleden in de regelgeving opgenomen: netbeheerders kunnen producenten verzoeken, tegen vergoeding, tijdelijk minder elektriciteit in te voeden. Energiecoöperaties zijn vrijwel altijd bereid om op piekmomenten dit congestiemanagement toe te passen en toch wordt hun transportcapaciteit geweigerd.”

Congestiemanagement onvoldoende toegepast
Congestiemanagement is een belangrijk instrument om de energietransitie te versnellen. In het hele land zijn er initiatieven, zoals het project van Energiecoöperatie ValleiEnergie, die niet van de grond komen doordat netbeheerders weigeren transport van elektriciteit toe te kennen. En dat terwijl de mogelijkheden er dus wel degelijk zijn. Michel Chatelin, energierecht advocaat, Osborne Clarke: “Uit de twee zaken waar wij Energie Samen en haar leden bijstonden, blijkt dat netbeheerders congestiemanagement nog onvoldoende toepassen. De weigering van Liander was onvoldoende gemotiveerd door louter verwijzing naar congestie op het net van Tennet, zonder analyse van alternatieven. De ACM-beslissing verplicht netbeheerders tot grondig onderzoek naar congestiemanagement, inclusief capaciteitsbeperkingscontracten, vóórdat zij mogen overgaan tot weigering van transportcapaciteit.”

In hoger beroep tegen verplichte aanbetaling
Hoewel de ACM de weigering van transportcapaciteit afkeurt, oordeelt zij dat het eisen van een aanbetaling voor de aansluiting om toegang te krijgen tot de wachtlijst, wél toegestaan is. Dat betekent dat ValleiEnergie dus veel geld moet investeren, zonder dat er zekerheid is of ze ooit daadwerkelijk kan leveren aan het stroomnet. Wij zijn teleurgesteld in het oordeel over de verplichte aanbetaling. Siward Zomer: “De ACM oordeelde eerder identiek in een casus van energiecoöperatie Endona. Tegen dat besluit loopt momenteel beroep bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Ook ValleiEnergie gaat met onze steun in beroep tegen het onderdeel over de aanbetaling. Wij merken in gesprekken dat er veel meer projecten zijn die een geschilbeslechting bij de ACM overwegen. Daar waar we kunnen samenwerken met netbeheerders voor een efficiënter net, zullen we dat doen. Daar waar onze leden in hun recht staan en ze dat willen laten toetsen bij de ACM of rechter zullen we ze ondersteunen. Want burgers en lokale energiegemeenschappen moeten nu eenmaal kunnen rekenen op een duidelijk en rechtvaardig systeem.”

• Lees hier het geschilbesluit van ACM
• Lees hier de uitspraak van een eerdere geschilbeslechting waar ACM ook oordeelde dat een netbeheerder een lokaal zonproject van één van de leden van Energie Samen geen transportcapaciteit had mogen weigeren
• Lees hier besluit van toezichthouder ACM in de zaak van coöperatie Endona tegen netbeheerder Enexis

Voor journalisten:
Heeft u vragen naar aanleiding van dit persbericht of interesse in een interview met Energie Samen? Dan kunt u contact opnemen met Casper van Diemen via 020-4071052, info@continews.nl of www.continews.nl/contact.

Voor energiecoöperaties: 
Loopt jullie coöperatieve energieproject ook tegen soortgelijke problemen aan en hebben jullie de kennis en ondersteuning van Energie Samen hierbij nodig? Laat dit weten door te mailen naar daan.verweij@energiesamen.nu