De bijeenkomst was verdeeld in vier blokken, waarin 14 experts vanuit verschillende perspectieven aan het woord kwamen over ontwikkelingen op de energiemarkt. Ze spraken onder meer over de complexiteit van de Energiewet en of de discussie over de Energiewet niet te technisch van aard is.
Siward Zomer trapte af met: “Laatst was er iemand van de Europese Unie die een beetje bezorgd zei: ‘Leuk al die energiegemeenschappen, maar de energiemarkt is complexer dan het besturingssysteem van NASA. En daar willen jullie nu als actieve consument even aan meedoen?’ […]
Wat niet geregeld is in de Energiewet, en dan hebben we het over de uitvoerbaar- en hanteerbaarheid, is de ondersteuning vanuit de overheid. En dat is wel een verplichting vanuit de Europese Unie. In de Renewable Energy Directive staat dat de Nederlandse overheid verplicht is om een faciliterend kader te maken voor energiegemeenschappen om ondersteuning te bieden aan burgers die dit willen. […]
In dat faciliterend kader staat van a t/m i specifiek uitgeschreven wat de overheid allemaal moet doen om energiegemeenschappen te faciliteren. En wat wij voorgesteld hebben, in het kader van uitvoerbaarheid, is om dat kader niet elk jaar politiek te maken afhankelijk van een minister die wel of geen voorstander is van energiegemeenschappen. Want dan is het niet werkbaar voor burgers om echt toe te treden tot die energiemarkt.
Dus mijn vraag aan u als Eerste Kamerleden is: let daar nog even op. Het is een goede wet, daar staan prachtige dingen in, zorg dat het er door komt. Maar geef even een signaaltje aan de Tweede Kamer bij de eerste herziening, dat het faciliterend kader toch in die wet komt.”
Verderop in de bijeenkomst vulde hij aan: “Ik hoorde duidelijk de vraag ‘hoe zorgen we ervoor dat iedereen mee kan doen?’ Als je de definitie van energiegemeenschappen leest, dan herken je daarin de coöperatieve principes. Sinds 1844 zijn coöperaties juist opgericht met als doelstelling dat mensen in een gemeenschap die wel kapitaal hadden, productiemiddelen bouwden zodat mensen die dat niet hadden daar ook gebruik van konden maken, en tegen kostprijs konden gebruiken. Dus die principes ‘open en vrijwillig lidmaatschap’ zijn essentieel voor ons.
We erkennen dat als we een situatie creëren waar je alleen toegang krijgt tot stroom vanuit een coöperatie als je investeert, dat je dan een heel ongelijk systeem creëert. Dus wij hebben ook als coöperaties al een charter vastgelegd waar punt 1 is: toegang tot energie. En dat dit nooit gerelateerd mag zijn aan de investering in de coöperatie. Dus ons streven is om iedereen te betrekken.
[…] Op het moment dat wij energie delen met een coöperatie die maar een beperkte hoeveelheid productie heeft, want de ruimte is schaars, moeten we om iedereen te kunnen bedienen energie gaan besparen. Energie besparen is altijd een ondergeschoven kindje omdat er geen echt businessmodel achter zit. Maar nu zit er ineens een economisch effect achter energie besparen. Want je moet omgaan met de schaarste van de lokale duurzame industrie. Dus je gaat oproepen om te besparen, want dan kunnen er meer mensen meedoen.
Wat we eigenlijk doen is een schaars gemeengoed beheren in een coöperatieve vorm. Wij noemen dat ‘beheer van de commons’. En op het moment dat wij een common good als democratische organisatie beheren, dan doen we dat altijd in harmonie met de gemeenschap. Voor mensen, maar ook voor natuur. En daar komen andere transities om de hoek kijken. We zien coöperaties die winst maken met duurzame energie, met deze winst voedselbossen en natuur-inclusieve parken opzetten. We zien dat als zij energiebesparing toevoegen in een wijk, dat ze natuur-inclusief isoleren. Want het is hun leefomgeving. Als ik in een wijk kom om alleen winst te maken, dan kan die vleermuis mij niks schelen. Maar als ik in mijn eigen leefomgeving zit, en ik moet een balans maken tussen energiebesparing en hoe mijn leefomgeving eruitziet, en je hebt een democratisch orgaan, krijg je andere afweging in een gemeenschap.”
