In de Metropoolregio Eindhoven (MRE), waar 21 gemeenten samenwerken aan de Regionale Energiestrategie, werd samen met de FEZOB (Federatie van Energiecoöperaties Zuidoost-Brabant) een Opgroeiruimte-traject gestart. Van mei tot november 2025 gingen energiecoöperaties en gemeenten met elkaar aan tafel, begeleid door Energie Samen. Wat was de aanleiding om dit traject te starten met Energie Samen, en wat leverde de Training Opgroeiruimte op?
We vroegen Piet van den Hurk, actief bij Veldhoven Duurzaam, en Gijs Gooren , Beleidsmedewerker Energietransitie bij Gemeente Bladel, over hun ervaring met de Training Opgroeiruimte.
Van incidenteel contact naar structurele samenwerking
Voor Piet begon het allemaal via de FEZOB. “Wij werkten al jaren samen met de gemeente Veldhoven,” vertelt hij, “maar dat was vaak incidenteel. Elke keer als er een project werd opgezet, kwam daar een actie uit voort, en dan hadden we contact met de gemeente. Daarna werd het weer stil.”
Gijs herkent dit beeld. “Ook bij ons liep de samenwerking niet altijd even soepel. We werkten al met meerdere gemeenten en een energiecoöperatie samen, maar het was niet altijd duidelijk wie wat deed. Dat schuurt.”
Beiden zien dezelfde kern: vrijwilligersorganisaties en professionele organisaties willen wel samenwerken, maar spreken niet altijd dezelfde taal. Het is belangrijk dat er vanuit beide partijen wordt gekeken naar wat er in de eigen organisatie moet veranderen om beter samen te werken. “Er is ruimte nodig om dit gat op te vullen en iedereen op dezelfde lijn te krijgen”, zegt Piet. “Opgroeiruimte creëert letterlijk die ruimte, voor beide partijen.”
Samen aan tafel, en blijven zitten
Wat in de training direct opvalt, is de structuur. Geen eenmalige sessie, maar een reeks bijeenkomsten waarin partijen steeds opnieuw bij elkaar kwamen. “Dat structurele karakter was voor ons essentieel,” zegt Gijs. “Niet alleen praten over problemen, maar ook vooruitkijken. Wat willen we samen bereiken?”
Piet knikt. “Het voelde heel gelijkwaardig. Van ambtenaar energietransitie tot vrijwilliger bij een energiecoöperatie, iedereen zat er met dezelfde intentie. Dat gaf vertrouwen.”
De begeleiding door Rosa Lucassen, Karlijn Arkesteijn en Carla Onderdelinden speelde daarbij een belangrijke rol. “Rosa hield het proces strak,” zegt Gijs. “Soms dacht ik: nu komt het advies wel. Maar nee, dat is niet de bedoeling van het traject. Je moet zelf, en vooral met elkaar, bepalen hoe de samenwerking tussen gemeente en energiecoöperatie vorm krijgt. De begeleiders vanuit Energie Samen zijn geen adviseurs, maar mediators.” Piet vult aan: “En juist daardoor werden de afspraken van onszelf. Niet iets dat iemand anders heeft bedacht. Dat maakt het sterk.”
Van praten naar concrete afspraken
Halverwege het traject werd duidelijk dat het niet bij mooie gesprekken zou blijven.
“Het meest waardevolle zijn de concrete afspraken die we nu hebben”, zegt Piet. “We hebben doelen gesteld voor 2026, vaste contactmomenten afgesproken en directe lijnen met ambtenaren.”
In de Kempen leidde dat tot mooie stappen voor een nieuwe samenwerkingsovereenkomst tussen gemeenten en de energiecoöperatie. Hierin worden rollen duidelijker besproken en verwachtingen uitgesproken. Dat geeft meer rust en ruimte om verder te bouwen.
Piet ziet hetzelfde gebeuren. “We hebben nu zeswekelijkse overleggen gepland. De actiepunten blijven op tafel. Het is niet meer vrijblijvend.”
Vertrouwen als basis
Wat beide gesprekspartners benadrukken, is dat niet alles te vangen is in schema’s en processen. “De basis is vertrouwen,” zegt Piet. “Open contact, een gemeente die niet afwacht maar actief meebeweegt met een bewonersinitiatief.”
Dat sluit naadloos aan bij de gemeentelijke aanpak WEBA (Warmtegemeenschappen, Energiegemeenschappen en Bewonersenergie-initiatieven Aanpak), waarin Eindhoven en de regio inzetten op ondersteuning, duidelijkheid en partnerschap. Met nieuwe wetgeving zoals de Energiewet, Wgiw en Wcw krijgt de gemeente een sterkere regierol, maar die rol werkt alleen als bewonersinitiatieven ook ruimte krijgen om te groeien.
Subsidiariteit in actie
Tijdens de slotbijeenkomst kwam het subsidiariteitsprincipe nadrukkelijk op tafel. Dit houdt in dat beslissingen en verantwoordelijkheden zo dicht mogelijk bij de burger moeten worden genomen; dus op het laagst mogelijke, meest geschikte niveau. Hogere bestuurslagen (zoals de staat of de EU) moeten alleen ingrijpen als het lokale niveau het niet zelf kan oplossen. “Dat principe vat voor mij Opgroeiruimte perfect samen,” zegt Gijs. “Als gemeente hoef je niet alles zelf te doen. Energiecoöperaties zijn geen lastige hobbyclubs, maar serieuze partners.”
Piet vult aan: “Geef bewoners ruimte, middelen en vertrouwen. Dan kunnen zij lokaal duurzame energie produceren en organiseren. Dat werkt sneller, eerlijker en met meer draagvlak.”
Zou je de Training Opgroeiruimte aanraden?
Beiden zijn daar helder over. “Ja, aan alle gemeenten,” zegt Gijs zonder twijfel. “Iedereen loopt tegen dezelfde vraagstukken aan. Dit helpt enorm.”
“Absoluut,” zegt Piet. “Wacht niet tot het schuurt. Begin vooraf. Creëer die Opgroeiruimte.”
Aan het einde van het traject staat er veel op papier: afspraken, concept-overeenkomsten, een stip op de horizon; zoals verkenning naar de oprichting van een energiegemeenschap in De Kempen. “Nu begint het echte werk,” zegt Piet. “Vraag me over een jaar nog eens. Ik heb er alle vertrouwen in dat ik dan kan zeggen: het loopt.”
En precies dát is waar Opgroeiruimte over gaat: niet alleen praten over samenwerking, maar samen leren groeien, stap voor stap, met vertrouwen als fundament.
Ben je benieuwd of de Training Opgroeiruimte jou ook vooruit kan helpen? Lees dan hier verder en vraag vrijblijvend een gesprek aan.
Eerst meer lezen over het concept Opgroeiruimte? Lees dan het whitepaper ‘Opgroeiruimte – de energietransitie vraagt om goede publiek‑civiele samenwerking’.
