In een tijd van oorlog, klimaatontwrichting en groeiende ongelijkheid verzamelden zich aan het begin van deze zomer 180 burgers, experts en gemeenschapsleiders uit 42 landen in Krakau met één gedeelde missie: energie democratiseren. En ik mocht daarbij zijn. Zoals één mededeelnemer tijdens dit European Energy Communities Forum heel treffend zei: “Laten we niet alleen deel zijn van de beweging. Laten we de beweging zijn.” En voor die beweging is ‘geld aan de grond’ essentieel.
Burgers in actie
Energiecoöperaties laten in de huidige tijdsgeest zien dat het anders kan. Energiegemeenschappen werken namelijk niet alleen aan een klimaatoplossing, ze brengen sociale samenhang in actie. Zeker wanneer nationale wetgeving stokt, nemen steden en dorpen steeds vaker het heft in eigen handen. Ze transformeren parkeerterreinen in zonnevelden en bouwen loketten die energiearmoede bestrijden. Steeds vaker bouwen lokale besturen en burgers samen aan hun energietoekomst, maar om echt grote stappen te zetten is er meer kapitaal nodig.
Versterk lokale initiatieven
Er bestaan ontelbaar veel programma’s in Nederland en Europa om kennisproducten of rapporten te maken over de energietransitie, maar daar heeft niemand wat aan als er geen geld is voor de uitvoering aan de grond. Gek eigenlijk, als je beseft dat iedere euro die in lokale energieprojecten wordt geïnvesteerd, tot wel acht euro oplevert voor de lokale economie. Vanuit de EU worden wel steeds vaker fondsen opgezet, zoals het LIFE ENERCOM Facility en het Sociaal Klimaatfonds, om deze initiatieven te versterken.
Bij Energie Samen hebben we al sinds 2016 diverse ontwikkelfondsen in beheer. Samen met Rescoop.eu brengen wij dat geld efficiënt richting de grond. Dit doen we zonder omwegen en dan gaan de projecten lopen. Als ze dan tegen problemen aanlopen in de uitvoering, helpen wij dan weer als Energie Samen oplossen door te verwijzen naar andere coöperaties die het probleem hebben opgelost in kennisproducten, of met opleidingen. Is het probleem regelgeving? Dan werken onze expertgroepen aan beleidsadvies en zorgen we samen dat we steeds meer oplossingen gaan standaardiseren.
Financiële druk
Deze aanpak is hard nodig, want de financiële druk op energiecoöperaties is de laatste tijd erg groot. Door negatieve stroomprijzen, stijgende profiel- en onbalanskosten en vertraagde RVO-voorschotten komen steeds meer coöperaties in de knel. Nieuwe wetgeving die burgers en bedrijven weer het recht en de mogelijkheid geven om de hun gemeenschappen weer op te bouwen, is prachtig. Maar die wetgeving is alleen uitvoerbaar als die gemeenschappen dezelfde ondersteuning en toegang tot de markt krijgen.
Een gelijk speelveld
De werkzaamheden van energiegemeenschappen gaan namelijk veel verder dan een uurtje vrijwilligerswerk in de avond. Betaalde krachten die doordeweeks met gemeenten rond de tafel kunnen zitten zijn hard nodig en ook daar is budget voor nodig. Investeer als overheid daarom niet alleen in de ontwikkeling van rapporten en kennisproducten, maar pomp het geld, via een ontwikkelfonds, naar de grond. Je zal zien dat daar uiteindelijk de meest waardevolle kennis ontstaat om de realisatiekracht verder op te bouwen en energiegemeenschappen echt aan het werk zetten.
Siward Zomer
voorzitter Energie Samen
