Om deze situatie het hoofd te bieden heeft Energie Samen, samen met om | nieuwe energie, Energie VanOns en Windunie, een crisisteam opgericht. Dit team brengt knelpunten in kaart en werkt aan oplossingen. Lees hier ons eerdere bericht: ‘Toenemende financiële druk op coöperaties: crisisteam Energie Samen opgericht’.
De financiële situatie wordt daarnaast besproken met onze leden in de verschillende expertgroepen van Energie Samen. Zo houden we zicht op wat er in de praktijk bij coöperaties speelt en welke oplossingen nodig zijn.
In dit artikel delen we de laatste updates.
1. Onderzoeken
Onlangs verscheen het onderzoek Lokaal eigendom in de praktijk: zicht op de belemmeringen en succesfactoren en de impact van lokaal eigendom (2026) van AS I-Search, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Het onderzoek gaat in op de belemmeringen en succesfactoren bij het realiseren van lokaal eigendom in wind- en zonneparken op land.
Uit het onderzoek blijkt dat de financiële druk in de energiemarkt toeneemt. De veranderende marktomstandigheden raken daarmee ook coöperaties. Dit sluit aan bij de signalen die Energie Samen en onze leden uit de praktijk ontvangen.
Het rapport onderzoek Lokaal eigendom in de praktijk is hier te vinden.
Ook ander recent onderzoek laat zien dat de verslechterende marktomstandigheden niet alleen energiecoöperaties raken. Uit onderzoek van KPMG, in opdracht van Holland Solar, NedZero en Energy Storage NL, blijkt dat de businesscase voor zon, wind en batterijen de afgelopen jaren sterk is verslechterd. Volgens de drie brancheverenigingen zijn beleidsaanpassingen nodig om nieuwe projecten financieel haalbaar en aantrekkelijk te houden.
Het volledige KPMG-rapport is hier te vinden
Vervolgonderzoek
Het ministerie heeft Berenschot inmiddels opdracht gegeven voor een vervolgonderzoek naar de financiële situatie van energiecoöperaties. In dit onderzoek wordt in kaart gebracht hoeveel coöperaties momenteel in financiële nood verkeren, welke oorzaken daaraan ten grondslag liggen en welke factoren een rol spelen.
Op basis van de uitkomsten zal het ministerie bekijken of aanvullende maatregelen vanuit het Rijk nodig zijn. Onder andere Energie Samen en energiecoöperatie deA nemen deel aan de klankbordgroep van dit onderzoek en brengen daarin de ervaringen en signalen van onze leden in.
2. Verkennen mogelijkheden eigenvermogenfonds en waarborgfonds
Naast het in kaart brengen van de problemen werkt Energie Samen ook aan mogelijke oplossingen voor de financiering van energiegemeenschappen.
Als vervolg op de Europese subsidie Access to Capital for Community Energy (ACCE) heeft Energie Samen de ACCE+-subsidie ontvangen. Binnen dit project onderzoeken en ontwikkelen we de mogelijkheden voor het opzetten van een eigenvermogenfonds en een waarborgfonds voor energiegemeenschappen.
Met een eigenvermogenfonds kan mogelijk extra risicodragend vermogen beschikbaar komen voor nieuwe en bestaande projecten. Een waarborgfonds kan helpen om de toegang tot vreemd vermogen te verbeteren, bijvoorbeeld door financiële risico’s voor financiers gedeeltelijk af te dekken.
De komende periode brengen we verder in kaart hoe deze instrumenten kunnen worden ingericht, aan welke financieringsbehoefte ze moeten voldoen en onder welke voorwaarden ze daadwerkelijk van betekenis kunnen zijn voor energiegemeenschappen. Het opzetten van dergelijke financiële instrumenten is complex en vraagt om een zorgvuldige uitwerking. Het zal daarom tijd kosten voordat deze fondsen daadwerkelijk kunnen worden ingericht en ingezet.
3. Rechter: correctiebedragen SDE 2024 waren te hoog
Een recente uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) kan voor een deel van de zonne- en windprojecten financiële gevolgen hebben. Het CBb oordeelde op 22 september dat de correctiebedragen voor 2024 voor bepaalde kleine zonne- en windinstallaties onjuist zijn vastgesteld. Bij de berekening waren uren met negatieve elektriciteitsprijzen buiten beschouwing gelaten, terwijl daar volgens de rechter onder de toen geldende regels geen wettelijke basis voor was.
De minister moet de correctiebedragen voor de betrokken projecten opnieuw vaststellen en vervolgens de subsidie opnieuw berekenen. Dit kan betekenen dat deze projecten over 2024 alsnog een hogere SDE-subsidie ontvangen.
De uitspraak is relevant voor energiecoöperaties met projecten die onder deze regeling vallen. Energie Samen volgt de gevolgen van de uitspraak en de verdere afhandeling hiervan nauwlettend.
4. Inspiratie: De Windvogel en om | nieuwe energie verslaan de SDE/SCE
De Windvogel zet samen met om | nieuwe energie een zorgzaam energiecollectief in. Samen met vijf coöperaties, twee sportverenigingen en drie ondernemers weten zij energie te delen. Zo worden vraag en aanbod in balans gebracht en worden er afspraken gemaakt over gelijktijdige afname. Dit koppelt de lokale energieprijs grotendeels los van de marktprijs en stabiliseert de energieprijs. Dit voorkomt negatieve stroomkosten en profiel- en onbalanskosten, eigenlijk verslaan ze dus de SDE/SCE.
Voor meer informatie over deze propositie neem contact op met Kjell Schippers, via kjell.schippers@windvogel.nl
5. Scope 12 – onderzoek naar collectieve herkeuringen
Er wordt onderzocht hoe collectieve herkeuringen kunnen bijdragen aan het verlagen van zowel de keuringskosten als de kosten voor benodigde herstelwerkzaamheden bij bestaande installaties.
Een eerste pilot laat zien dat een gezamenlijke aanpak effectief is: door installaties te bundelen ontstaan schaalvoordelen bij inspectie en kunnen herstelmaatregelen efficiënter en tegen lagere kosten worden uitgevoerd. Dit vergroot de haalbaarheid om bestaande installaties alsnog aan de Scope 12-eisen te laten voldoen en goedgekeurd te krijgen.
Interesse om aan te sluiten bij een pilot? Neem contact op via: verzekeringen@energiesamen.nu
6. Webinar: Batterijopslag bij coöperatieve projecten
Steeds meer coöperaties verkennen batterijopslag om beter om te gaan met negatieve prijzen, netcongestie en flexibiliteitsmarkten. In het webinar ‘Batterijopslag bij coöperatieve projecten’ gingen we in op:
- technische opties
- voorwaarden voor een gezonde businesscase
- eerste praktijkvoorbeelden
Terugkijken kan via deze link.
7. Nieuwe en verbeterde mantelverzekeringen van Energie Samen
Vanaf 1 oktober 2025 biedt Energie Samen haar leden nieuwe en verbeterde mantelverzekeringen. Dankzij afspraken met nieuwe verzekeraars en adviseurs profiteren energiecoöperaties van betere voorwaarden én lagere kosten.
8. Vanaf 2027 is de SCE geen beperking meer op eigen verbruik bij zon-PV op kleinverbruikersaansluiting
Er is geen beperking meer op eigen verbruik bij zon-PV op kva. Tot nu toe werd bij de categorie zon-PV op een kleinverbruikersaansluiting (kva) vereist dat 100% van de stroom aan het net geleverd wordt, om te voorkomen dat sprake zou zijn van overcompensatie als ook van de salderingsregeling gebruik gemaakt wordt. De salderingsregeling wordt per 2027 afgeschaft.
Het kabinet heeft het PBL gevraagd te adviseren over de implicaties hiervan voor projecten. Eigen verbruik van stroom heeft een gunstig effect op het energiesysteem en kan helpen om periodes met negatieve prijzen te verminderen en de impact van zonne-energie op netcongestie te beperken. Daarom wordt eigen verbruik voor productie vanaf 2027 voor zowel bestaande als nieuwe installaties toegestaan. Eigen verbruik komt niet in aanmerking voor subsidie bij projecten op een kleinverbruikersaansluiting (kva). Kleinverbruikers vermijden bij gebruik van eigen stroom in plaats van stroom van het net namelijk dermate veel kosten dat er geen sprake is van een onrendabele top.
- Lees meer in de Kamerbrief SCE-resultaten 2025 en openstelling 2026.
- En ons nieuwsbericht over de SCE 2026.
9. Lobby voor batterijsubsidie
Energie Samen is met het ministerie in gesprek geweest over de mogelijkheid van investeringssteun voor batterijen bij bestaande PCR- en SCE-projecten. Na interne afweging heeft het ministerie geconcludeerd dat hier op dit moment geen ruimte voor is.
- Er zijn geen middelen beschikbaar voor een nieuwe batterijsubsidie.
- De beschikbare SCE-budgetten zijn nodig om bestaande verplichtingen en toekomstige openstellingen te borgen.
Wij blijven dit agenderen bij de politiek.
10. Aanpassing uitvoering oude PCR-regeling – Coöperatie Enschede Energie
Tijdens de alv van 28 oktober 2025 heeft Coöperatie Enschede Energie een voorstel besproken en vastgesteld om deelname aan oude PCR-projecten te beperken tot leden die klant zijn bij om | nieuwe energie.
Leden bij andere leveranciers kunnen:
- overstappen naar om | nieuwe energie, of
- hun deelname beëindigen.
Vrijgekomen kWh worden ingevuld door om | nieuwe energie-klanten zonder zonnepanelen die nog niet deelnemen. Leden die niet overstappen ontvangen hun inleg per 1 januari 2027 terug. Door het gebruikte Op Rozen-model hebben deze leden de afgelopen jaren al substantieel voordeel gehad (circa €0,03/kWh per jaar).
Lees hier het voorstel van Coöperatie Enschede Energie op de alv.
11. Handreiking voor het stopzetten van PCR-projecten
Voor coöperaties die overwegen een PCR-project te beëindigen, heeft Energie Samen bij het ministerie voorgesteld om samen een handreiking op te stellen voor het zorgvuldig stopzetten van projecten. Het voorstel voor deze opdracht ligt bij het ministerie; we wachten nog op een bevestiging.
12. Negatieve prijsuren & uitgestelde levering (update)
Het toenemende aantal negatieve elektriciteitsprijzen zet de businesscase van zon- en windprojecten zwaar onder druk. Samen met Holland Solar en NedZero is een voorstel uitgewerkt voor uitgestelde levering via co-located batterijen.
Lees hier meer over uitgestelde levering.
Stand van zaken
Het Ministerie van KGG heeft in eerste instantie positief gereageerd en hierover gesproken met de Europese Commissie. Op dit moment blijkt dit helaas toch niet mogelijk, omdat RVO aangeeft dat er problemen zijn bij de uitvoering. NedZero en Holland Solar zijn hierover in gesprek met het ministerie.
Ook is er in de Kamer een motie aangenomen van Volt die het kabinet vraagt om uitgestelde levering mogelijk te maken.
Wat kun je als bestuur nu al doen?
- Zorg voor inzicht in kasstromen
Werk met scenario’s en houd rekening met marktvolatiliteit. - Bouw buffers waar mogelijk
Overweeg tijdelijke aanpassing van ledenuitkeringen. - Communiceer open met leden
Wees transparant over keuzes en risico’s. - Verken alternatieve routes
Denk aan batterijopslag, local4local-koppelingen of indien nodig een exitstrategie.
Wij blijven jullie informeren en delen concrete handvatten zodra die beschikbaar zijn. Heb je vragen of signalen uit de praktijk? Laat het ons weten via Ries Verhoeven, ries.verhoeven@energiesamen.nu
