Energiegemeenschappen zijn geen niche meer
Volgens de onderzoekers zijn energiegemeenschappen uitgegroeid van lokale initiatieven tot serieuze spelers in de energietransitie. Nederland geldt daarbij als een belangrijke proeftuin. Inmiddels zijn er ruim 700 energiecoöperaties actief, verspreid over bijna 90% van de Nederlandse gemeenten. Samen vertegenwoordigen zij meer dan 139.000 leden.
De publicatie laat zien dat energiegemeenschappen veel meer doen dan duurzame energie opwekken. Ze vergroten lokaal draagvlak voor de energietransitie, versterken democratische zeggenschap, mobiliseren lokaal kapitaal en zorgen ervoor dat opbrengsten terugvloeien naar de gemeenschap. Daarnaast spelen zij een steeds grotere rol bij maatschappelijke opgaven zoals netcongestie, energiedelen, flexibiliteit, warmte en het tegengaan van energiearmoede.
Onderbouwing voor de praktijk
Voor Energie Samen en haar leden biedt deze publicatie een stevige wetenschappelijke onderbouwing van de maatschappelijke waarde van energiegemeenschappen. Het artikel laat zien dat energiegemeenschappen bijdragen aan een eerlijker en democratischer energiesysteem én lokaal eigenaarschap, draagvlak en betrokkenheid versterken.
Dat maakt het paper ook bruikbaar in gesprekken met gemeenten, netbeheerders, beleidsmakers en andere samenwerkingspartners. Daarnaast vormt het een waardevol vertrekpunt voor studenten en onderzoekers die zich willen verdiepen in energiegemeenschappen of op zoek zijn naar relevante onderzoeksvragen. Steeds vaker ontvangen we vragen van studenten en onderzoekers die zich in energiegemeenschappen willen verdiepen.
Zes belangrijke onderzoeksthema’s
Hoewel energiegemeenschappen zich snel ontwikkelen, constateren de onderzoekers ook dat wet- en regelgeving, beleid en kennisontwikkeling achterblijven. Daarom formuleert het paper zes thema’s waarop aanvullend onderzoek nodig is:
- de juridische positie van energiegemeenschappen;
- legitimiteit en samenwerking met overheden en andere partijen;
- energie- en sociale rechtvaardigheid;
- het meten van maatschappelijke impact;
- integratie van energiegemeenschappen in het energiesysteem, bijvoorbeeld rond flexibiliteit en netcongestie;
- opschaling zonder verlies van lokaal eigenaarschap en democratische zeggenschap.
Volgens de onderzoekers benutten energiegemeenschappen hun volledige potentieel alleen als wetenschap, beleid en praktijk nauw samenwerken.
Dank aan de onderzoeksroundtable
Deze publicatie is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen wetenschap en praktijk. Het paper kwam tot stand dankzij een onderzoeksroundtable die mede is georganiseerd door Energie Samen en wordt gefaciliteerd door Daniel Petrovics en Thomas Bauwens vanuit het SCENSUS-project. Aan de publicatie werkten onderzoekers mee van onder meer de Erasmus Universiteit Rotterdam, Universiteit Utrecht, TU Delft, Rijksuniversiteit Groningen, Universiteit Twente en andere Nederlandse kennisinstellingen.
Wij danken Daniel, Thomas en alle betrokken onderzoekers hartelijk voor hun inzet en samenwerking. Dankzij deze samenwerking ligt er nu een waardevolle onderzoeksagenda die onderzoekers én de praktijk helpt om de ontwikkeling van energiegemeenschappen verder te brengen.
De onderzoeksroundtable komt dit najaar opnieuw bijeen om te bespreken hoe deze gezamenlijke onderzoeksagenda verder wordt uitgewerkt.
Het wetenschappelijke artikel Energy communities in the energy transition: A research-practice agenda from the Netherlands is gratis te downloaden via ScienceDirect.
