Aansluitstop in Utrecht door Tennet
Er was deze week veel aandacht voor netcapaciteit. Niet alleen in de Tweede Kamer tijdens het debat hierover op 22 april 2026, maar ook daarbuiten. De aangekondigde aansluitstop in delen van Utrecht doet flink wat stof opwaaien in ons land, maar komt niet onverwacht. Wel onnodig en ongewenst, want als we het stroomnet slimmer met elkaar benutten kan er veel meer.
Energiegemeenschappen spelen daar een sleutelrol in. Energie Samen riep het kabinet onlangs opnieuw via een position paper op om de rol van energiegemeenschappen structureel in de regionale congestieaanpak te borgen en flexibiliteit als systeemfunctie te organiseren. Een aantal punten uit het position paper staan hieronder. De link naar het volledige paper staat onderaan dit bericht.
Samen bestaande capaciteit beter benutten
De uitdaging voor de komende jaren ligt niet alleen in het verzwaren van het elektriciteitsnet, maar juist in het beter benutten van de bestaande capaciteit. Door energiegemeenschappen hier een rol in te geven, wordt bestaande netcapaciteit beter benut en kan flexibiliteit op een schaalbare en uitvoerbare manier worden georganiseerd.
De schaal is er al. Nederland telt 702 energiecoöperaties, actief in bijna 89% van de gemeenten, met circa 139.000 leden of deelnemers. Dit is geen pilot-ecosysteem, het is een bestaande maatschappelijke infrastructuur die direct kan worden gekoppeld aan de congestie-opgave. Dit sluit aan bij de lijn uit het Aansluitoffensief en de Kamerbrief over energiegemeenschappen, maar vraagt om een concrete doorvertaling naar uitvoering. Een structurele inbedding van energiegemeenschappen in de congestieaanpak biedt vier concrete voordelen.
- Het maakt het mogelijk om flexibiliteit te bundelen tot één aanspreekpunt richting de netbeheerder, in plaats van honderden individuele contracten.
- Het verlaagt transactiekosten en verhoogt de uitvoerbaarheid van congestiemanagement.
- Het zorgt ervoor dat flexibiliteit betrouwbaar en voorspelbaar beschikbaar komt voor het net.
- Het legt de prikkel voor gedragsaanpassing op het juiste niveau: collectief en lokaal georganiseerd.
Onze oproep aan het kabinet
Vertaal de bestaande beleidslijn over energiegemeenschappen concreet door naar de congestieaanpak. Stel via het prioriteringskader van de ACM heldere meet- en verificatiestandaarden vast zodat energiegemeenschappen als congestieverzachter kunnen optreden zonder telkens opnieuw maatwerk te leveren. Zorg daarnaast voor contractvormen en financiële prikkels die werken op wijkniveau, zodat investeringen in sturing, opslag en organisatie daadwerkelijk van de grond komen.
Onze oproep aan netbeheerders
Betrek energiegemeenschappen structureel bij de regionale congestieaanpak, niet als klankbordpartij maar als uitvoeringspartner. Sluit collectieve flexibiliteitscontracten met energiegemeenschappen als gebiedsaanspreekpunt, in plaats van honderden individuele afspraken met huishoudens en kleine bedrijven.
De komende jaren zijn bepalend
De komende twee tot drie jaar moet niet alleen worden geïnvesteerd in netuitbreiding, maar juist in het organiseren van benutting. Dat vraagt om heldere rollen, passende contractvormen en samenwerking tussen energiegemeenschappen, netbeheerders en marktpartijen. Voor energiegemeenschappen betekent dit dat zij niet langer uitsluitend als initiatief of samenwerkingsvorm worden gezien, maar als volwaardige systeempartner in de uitvoering van flexibiliteit. Voor netbeheerders en beleidsmakers betekent dit dat de vraag niet is óf energiegemeenschappen een rol krijgen, maar hoe deze rol tijdig en werkbaar wordt georganiseerd.
Zonder deze stap blijft flexibiliteit versnipperd, blijft benuttingsruimte onbenut en blijft het systeem structureel vastlopen in precies de jaren waarin betere benutting het verschil moet maken.
Lees het volledige position paper: Energiegemeenschappen als sleutel voor netcapaciteit hier
