Nieuw: de waterstofcoöperatie

De eerste waterstofcoöperatie in Nederland heeft een bijzondere naam: GldH2, een combinatie van Gelderland en de formule voor waterstof. De initiatiefnemers Wiebe Boer, Paul Bombeld, Ben de Vries en Jan Fikken (bestuurslid ZutphenEnergie) zien kansen voor waterstof in Zutphen.

Fikken: “Zutphen heeft een relatief grote historische binnenstad, en daar blijkt verduurzaming van gebouwen lastig. Het monumentenbeleid biedt weinig mogelijkheden voor vernieuwing en energiebesparing. Hele smalle straatjes en warmtepompen zijn ook geen prettige combinatie. Aardgasleidingen liggen er al, en die zijn volgens Liander geschikt voor waterstof. Dus we zien kansen als we ook nog andere afzetmogelijkheden kunnen benutten om de kostprijs omlaag te krijgen.”

Risico's spreiden

Het waterstofplan is weliswaar in een aparte coöperatie ondergebracht, maar wel een activiteit vanuit ZutphenEnergie. Fikken: “We hebben ook opwek via IJsselwind BV, en een coöperatie die zonneparken ontwikkelt. Dit soort activiteiten brengen we onder in aparte entiteiten om risico’s te spreiden en de basiscoöperatie simpel te houden. ” ZutphenEnergie levert stroom en groen gas aan zo’n 1000 huishoudens in Zutphen (via OM). Fikken: “Als we duurzame energie willen blijven leveren én van het gas af willen, moeten we onze activiteiten uitbreiden. Maar niet alleen met waterstof, we kijken ook naar een warmtenet met behulp van warmte uit de IJssel, samen met gemeente, Rijkswaterstaat en Alliander.”

Veel belangstelling

GldH2 organiseerde in januari drie publieksbijeenkomsten over het initiatief. Er waren eigenlijk twee gepland, maar de belangstelling was groot. Fikken: “Er kwamen leden -daar zitten natuurlijk veel early adopters tussen- maar ook niet-leden. Zutphen heeft veel bewoners die actief met milieu en biodiversiteit bezig zijn. We hebben niet voor niets tachtig vrijwilligers bij de coöperaties. De meeste mensen waren positief over het waterstofidee, een paar maakten zich zorgen over de risico’s. Het enthousiasme was een mooie steun in de rug om verder te gaan.”

Combinaties zoeken

GldH2 hoopt eind 2021 of begin 2022 een 2MW electrolyser te hebben draaien. Voordat het zover is, moeten er nog heel wat puzzels worden uitgezocht. Fikken: “De kostprijs van waterstof in de bebouwde omgeving is nog te hoog. We kijken daarom bijvoorbeeld naar combinatie met toepassing in zwaar transport. We hebben hier een firma die geïnteresseerd is in emissieloze uitstoot, dat zou meer bouwactiviteit mogelijk maken binnen de stikstofregels.” Ook wordt bekeken of er waterstofbussen (die vanuit een EU-project eigenlijk naar Portugal zouden gaan), wellicht naar Gelderland gehaald kunnen worden. Als dat doorgaat, zijn de bussen er eerder dan de waterstofproductie. Fikken: “Dus we kijken naar een deal met een brandstofleverancier om een waterstoftankstation op te zetten. 

Puzzels

Daarbij lopen we onder andere tegen het mededingingsrecht aan. Maar ik hou wel van puzzels.” Dat moet ook wel, met een steeds toenemend aantal partijen. Er wordt gekeken naar de mogelijkheid om het vrijkomende zuurstof bij slib- of rioolwaterverwerking in te zetten. Ook een lokale metaalverwerker met hoge energiekosten heeft interesse in het project om CO2-uitstoot terug te dringen. Gasbedrijf Primagaz is projectpartner, maar zit midden in een fusietraject met een ander bedrijf. En om het nog uitdagender te maken: het is nog onduidelijk wie het bevoegd gezag is voor zo’n electrolyser: de gemeente of de provincie.

Vrijwilligersuren

In april 2021 moet een haalbaarheidsstudie worden opgeleverd. Daarvoor is een toezegging van de Cleantech Regio (Apeldoorn, Deventer, Zutphen) van ruim 300.000 euro binnen. Desondanks vergt het project ook nog veel onbetaalde vrijwilligersuren. Fikken: “Onze voorzitter Ben de Vries is helaas in oktober geheel onverwachts overleden op 63-jarige leeftijd. Als mede-zestiger zet me dat wel aan het denken over plezier in het leven versus ruimte voor vrijwilligerswerk.”

Financiering

Financiering komt pas aan de orde als er meer zicht is op de businesscase. Maar er zijn diverse opties. Fikken: “Er zijn particulieren geïnteresseerd, ook voor grotere bedragen. Oost-NL, de ontwikkelingsmaatschappij van Gelderland/Overijssel, kan risicodragend kapitaal verschaffen. Primagaz kan investeren, we kunnen naar bankfinanciering kijken en natuurlijk kunnen we met ledenparticipaties gaan werken. Dat doen we ook bij andere projecten: zo’n 250 leden van Zutphen Energie participeren in drie zonne-installaties als lid van coöperatie Zonnepark Zutphen. In coöperatie Zonnestroom Zutphen participeren zelfs meer dan 500 mensen.”


Meer Waterstof

  • De gemeente Hoogeveen gaat in Nijstad-Oost met partners een waterstofnetwerk aanleggen en 100 nieuwbouwwoningen aansluiten.
  • Stedin test in samenwerking met woningbouwcorporatie Eigen Haard en de gemeente Uithoorn het overschakelen op waterstof in 14 sloopwoningen. Na de proef worden de woningen alsnog gesloopt.
  • In Stad aan ‘t Haringvliet staat een waterstofwoning met een omkeerbare brandstofcel en speciale boiler, een initiatief van projectontwikkelaar Wonen op Flakkee.
  • In Rozenburg heeft Stedin een 'Power2Gas-installatie' die via waterstof-CV-ketels een appartementencomplex van 26 woningen verwarmt.
  • De stichting H2H.nu (Wageningen) onderzoekt de mogelijkheden van ‘aardgasvrij’ met een prominente rol voor waterstof. Hierbij zijn twee mensen van Vallei Energie betrokken.
  • Paul Bombeld, een van de initiatiefnemers van GldH2, is ook de drijvende kracht achter Waterstof Magazine (waterstofmagazine.nl)